Աստղեր

«Ես ինչ տամ քեզ իմ սեր», «Տխուր երգ», «Ճանապարհ», «Սա ու՞մ հայրենիքն է»… 

Նա հաջողությամբ համադրում է առաջին հայացքից անհամադրելի ուղղությունները, դասականից մինչև ավանգարդ: Հանդես է գալիս տարբեր երաժշտական ոճերում` կամերային երաժշտությունից մինչև ռոք, էլեկտրոնայինից` սիմֆոնիկ և երգչախմբային: 

Վահան Արծրունին ծնվել է 1965 թ. Երևանում: Երաժշտական կարիերան սկսել է պատանի հասակում: Ընտանեկան ավանդույթը շարունակելով` Արծրունին  ավարտել է Երևանի Մ.Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտը, ապա սովորել  է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում: 

Հեղինակ-կատարող Վահան Արծրունին երգեր է գրում  նաև Կոմիտասի և Ռազմիկ Դավոյանի բանաստեղծությունների հիման վրա։ Ռազմիկ Դավոյանի բանաստեղծությունների հիման վրա Արծրունին երգեր սկսել է գրել 1980-ականներից: 

«Ես շատ եմ սիրում Ռազմիկին, նա այն պոետներից է, ում նկատմամբ անսահման հարգանք եմ տածում: Հայկական իրականության մեջ քիչ են պոետները, որոնց ստեղծագործությունները հաջողվում է վերածել երգի: Դավոյանի դեպքում երաժշտականությունն ու ռիթմը ամփոփված են ուղիղ բանաստեղծության մեջ: Այն, ինչի մասին նա է գրում, ինձ շատ հոգեհարազատ է, դրա համար էլ երգերը հաջողվում են»: 

Օրեր առաջ բեմում հանդիպեցին երգահան Վահան Արծրունին և բանաստեղծ Ռազմիկ Դավոյանը։ 30 տարի էր հարկավոր եղել այդ հանդիպման հասունացման համար: 

«ԱՌԿԱ Style»-ի զրուցակիցը երգահան, երգիչ Վահան Արծրունին է: 

— Պարոն Արծրունի, համերգի առումով մտավախություն ունեիք, ինչով էր դա պայմանավորված: 

Վահան Արծրունի — Մտավախությունը կապված էր զուտ բեմական ժանրի հետ: Նման  ձևաչափ, երբ բեմում բանաստեղծը կարդում է իր բանաստեղծությունները, իսկ  երաժիշտը երգում  այդ բանաստեղծությունների հիման վրա գրված երգերը` անծանոթ էր հանդիսատեսին, ուստի չգիտեինք  ինչպիսին կլինի արձագանքը: Համերգի ընթացքում հասկացանք, որ բավական է ստեղծել համապատասխան մթնոլորտ  ու հանդիսատեսը պարզապես կվայելի արվեստը: Առաջիկայում նույն ձևաչափով կրկին համերգ կկազմակերպենք` այս անգամ արդեն ավելի մեծ սրահում: 

 — Միայն 30 տարի հետո հասունացավ բեմում Ձեր և Ռազմիկ Դավոյանի հանդիպման պահը: Կպատմե՞ք ինչպես սկսվեց համագործակցությունը:
 
Վահան Արծրունի — Երբ Դավոյանի բանաստեղծությունների հիման վրա գրում էի իմ առաջին երգերը, անձամբ ծանոթ չէի նրա հետ: Սովորում էի Բժշկակաn ինստիտուտում և երգում «Նարեկ» երգչախմբում: Երգչախմբում շատ հետաքրքիր մարդիկ կային, որոնք ընկերություն էին անում Ռազմիկ Դավոյանի հետ: Ամանոր էր. ամբողջ խմբով այցելեցինք Ռազմիկ Դավոյանին: Դա առաջին առիթն էր, որ ծանոթացա Ռազմիկ Դավոյանի հետ ու կատարեցի նրա խոսքերի հիման վրա գրված իմ երգերից: Տարիների ընթացքում նրա հետ հանդիպելու-շփվելու առիթներ շատ եղան, բայց երբևէ առիթ չէր եղել, որ Դավոյանը բոլոր իր բանաստեղծությունների հիման վրա գրված երգերը լսի: Համատեղ համերգի ընթացքում առաջին անգամ էր, որ բանաստեղծը 16 երգից 14-ը լսեց: Իսկապես այդ հանդիպումը պետք է հասունանար: Երջանիկ եմ, իրական ստեղծագործական երանություն է, որ այս առիթը եղավ բեմում՝ հանրության առջև:  

— Ձեր՝ «Սա իմ հայրենիքն է» երգը վերափոխել եք ու դարձրել՝ «Սա ու՞մ հայրենիքն է»… 
 
Վահան Արծրունի — Իրականում այդ տողերը Ռազմիկ Դավոյանի բանաստեղծության մեջ չկան: Դա իմ մեջբերումն է: Երգը գրելիս այդ տողերը առաջացան, որպես կրկներգ՝ մեջբերում էի՝ սա իմ հայրենիքն է: Հետո շարժումը սկսվեց, ձեռք բերեցինք մեզ համար այնքան բաղձալի անկախությունը, «Սա իմ հայրենիքն է» տողը դարձավ «Սա մեր հայրենիքն է»: Հետո անցավ 20 տարի, արդեն պարզ չէր՝ ում հայրենիքն էր: Իհարկե, դա գրոտեսկ է, հռետորական մեջբերում, բայց առավել օրգանական է մեր նորագույն պատմական էտապի համար: Մենք պետք է հասկանանք՝ ի վերջո սա ու՞մ հայրենիքն է: 

— Մի անգամ նշել էիք, որ Դավոյանն այն քիչ պոետներից է, որոնց ստեղծագործությունները հաջողվում է վերածել երգի: 

Վահան Արծրունի — Եթե ժանրային առումով դիտարկենք, բոլոր երգերն էլ արտացոլում են որոշակի ժամանակահատված ու դրան բնորոշ երաժշտական լուծում: Ռազմիկ Դավոյանի պոեզիան հենց դրանով է հետաքրքիր. խոշոր իմաստով դասական է, նեղ իմաստով շաղկապված է ժամանակի հետ: Դավոյանի բանաստեղծության առեղծվածն արտահայտվում է և ռոքային, և ջազային ռիթմերի մեջ, ինչպես նաև դասական ռոմանսի տեսք է ընդունում: Հայտնի է, որ ճշմարիտ բանաստեղծը և բանաստեղծությունը ժամանակից դուրս են: Այդ պատճառով էլ 30 տարվա ընթացքում այդ երգերը չեն կորցրել իրենց արդիականությունը: 

— Կարծիք կա, որ բարձր արվեստն իր տեղում չէ, հայտնվել է նկուղներում: Համամի՞տ եք: 

Վահան Արծրունի — Իմ փորձը վկայում է լրիվ հակառակի մասին: Վերջին երկու տարվա ընթացքում 60 համերգ եմ ունեցել: Այս պարագայում նշանակություն չունի՝ համերգը 50 տեղանոց ակումբում է, թե 1000 տեղանոց դահլիճում: Կարևորը, որ դահլիճը լի է բովանդակային հանդիսատեսով: Մենք փայլուն հանդիսատես ունենք: Խնդիրը ոչ թե մատուցման մեջ է, այլ այն, որ  հանդիսատեսը պարզապես  չի իրազեկվում: Այս խնդիրը դուրս է հանդիսատես-արվեստագետ տիրույթից: Բավական է պետությունն ընդունի արվեստի ու արվեստագետի գերակայությունը, ամեն ինչ տեղը կընկնի: Արվեստը մի կողմից պայմանավորված է ստեղծագործողով, մյուս կողմից՝ հետաքրքրված հանրությամբ: Մենք ապացուցում ենք, որ այդ երկու կողմը գոյություն ունեն ու առանց Մշակույթի նախարարության իրար գտնում են: 

— Ձեր նշած պարագայում շատ ստեղծագործողներ հիասթափվում են ու չեն շարունակում գործել: Ո՞րն է այն շարժիչ ուժը, որ մղում է Ձեզ ստեղծագործելու: 

Վահան Արծրունի — Ստեղծագործողները շատ զգայուն են: Նրանք շատ հեշտությամբ կարող են հիասթափվել ու չգործել, քանի որ ստեղծագործողի համար շատ կարևոր է ազատությունը: Հակառակ դեպքում նա կամ լքում է հայրենիքը,  կամ դադարում է ստեղծագործել: Մենք, ցավոք, հենց այդ ընթացքի մեջ ենք: Ինչ չափի ցինիկ պետք է լինել  երկրում տիրող այս իրավիճակով գոհանալու համար, երբ բոլորս նստած ենք իրական մշակութային փլատակների վրա: Սա մտահոգությունից բացի այլ բան չի կարող ծնել: Իմ ստեղծագործելուն օգնում է իմ համոզումը. ես շատ վաղուց հասկացա՝ ինչով է հոգևոր հայրենիքը տարբերվում ֆիզիկական հայրենիքից: Երբ ճանաչում ես հոգևոր հայրենիքի տիրույթի սահմանները և փորձում ես ինքնադրսևորվել այդ սահմանների ներսում, ամեն ինչ ընկնում է իր տեղը: 
 
— Կա՞ ստեղծագործական երազանք, որին ուզում եք հասնել: 

Վահան Արծրունի — Երազում եմ ապրել այն ստեղծագործական ու ազատ ռիթմով, որով իմ գործընկերներն ապրում են դրսում: Երբ նայում ես ինչ համերգային ռիթմով են նրանք ապրում, ստուդիայում ստեղծագործական ինչ լուծումներ ունի նրանց աշխատանքը, ինչ խաչմերուկներում են նրանք հայտնվում։ Բաղձալի է: Ես նման կյանքով ապրելու մասին եմ երազում: -0-